Zwolle stad met karakter

Momenteel lees ik voor het slapen gaan wat boeken over Zwolle. Dat zijn deels ook wat oudere boeken. Zo ligt op dit moment ‘Zwolle; stad met karakter’ op het nachtkastje. Een interessant boek, vooral omdat het duidelijk aangeeft dat Zwolle nogal is veranderd. Er staat geen datum in, maar het lijkt in het begin van de jaren 60 te zijn uitgegeven door ‘Koninklijke uitgeverij Erven J.J. Tijl’. De schrijvers zijn Hans Alma en Jan Louwen.

In het boek staan diverse beschrijvingen van Zwolle in die tijd. Die beschrijvingen zijn zowel in het Nederlands, Engels en Duits te lezen. Mede vandaar dat het op de toerist toegesneden lijkt te zijn. Het leek mij wel aardig om een paar citaten over te nemen en van wat commentaar te voorzien.

“Waar in ons land treft ge nog zo’n genoeglijke markt als vrijdags in Zwolle, met de oorijzers van Staphorst, de knipmutsen van de Veluwe en de pofbroeken van Urk om in folkloristische trant te getuigen, dat de stad haar lokkracht als handelscentrum voor wijde omgeving door de eeuwen heen behield.”

Een fraaie beschrijving van het marktgebeuren in Zwolle. Maar al die klederdrachten zie je haast niet meer. Alleen sommige vooral wat oudere Staphorster vrouwen houden die klederdracht in ere. En er wordt niets gezegd over de zaterdagse markt. Zou er in die tijd alleen op vrijdag een markt zijn geweest in het centrum?

“Of wellicht zal hij [‘onze gast’, Paul] een ogenblik geboeid gekeken hebben bij de hoefsmid, die ongestoord op een drukke stoep in het centrum zijn gloeiende geluksijzers hanteerde.’ ’Of misschien is hij bekoord door de geur van kaneel en andere specerijen, die daar rond Thorbecke’s geboortehuis hangt boven de naar hem geheten gracht, waar de schuiten lossen, die misschien nog wel sterker dan iets anders het stadsbeeld van Zwolle bepalen. Ge ontmoet ze hier immers overal, deze schepen van de binnenvaart: op het Zwartewater, de IJssel, de Willemsvaart, het Almelose kanaal, in de grachten…”

Specerijen ruik je echt niet meer langs de Thorbeckegracht, maar mogelijk nog duidelijker is de volledige afwezigheid van lossende schepen. En dat is niet alleen het geval aan de Thorbeckegracht, maar ook op de Willemsvaart (die is vrijwel helemaal gedempt), het Almelose kanaal en in de grachten. Tot een paar jaar geleden kwamen er nog wel schepen laden en lossen bij Schaepmans Verffabriek aan de Thorbeckegracht, maar die is inmiddels ook weg. Nu komen binnenvaartschepen eigenlijk alleen nog maar via het Zwolle-IJsselkanaal en het Zwartewater naar industrieën buiten het centrum. In het centrum liggen nog wel schepen, maar die liggen er vast en zijn restaurant of woonschip. Dat is nog wel mooi, maar op de kade zie je weinig tot geen beweging.

“Dat dit nog steeds een stad met een eigen gezicht is, die haar bewoners volop de kans biedt te leven als individu en niet als nummer, danken de bijna zestigduizend Zwollenaren voor een goed deel aan hun voorzaten.”

Het grootste verschil tussen toen (begin jaren 60) en nu: het inwonersaantal. In die 60 jaar is Zwolle meer dan verdubbelt. Inmiddels zitten we al op meer dan 125.000 inwoners en de verachting is dat de stad nog wel door blijft groeien, minstens tot 140.000. Toch geloof ik dat het eerste deel van dit citaat nog steeds geldig is. Zwolle heeft nog steeds een eigen gezicht en je kunt hier leven als individu. Juist in de jaren zestig waren er pogingen om het unieke van Zwolle, en dan met name het oude centrum, flink te veranderen (te ‘moderniseren’, onder andere via een vierbaansweg binnen de gracht en het weghalen van talrijke oude gebouwen), maar dat is gelukkig toch niet doorgegaan. Ook toen waren er gelukkig genoeg mensen om dat tegen te houden.

Het Krommejak in het begin van de jaren 60. Het Krommejak is er gelukkig nog, zij het flink gerenoveerd.

Dit zijn alleen nog maar citaten uit het eerste stukje, met als titel ‘ontmoeting’. Inderdaad, zonder hoofdletter, zoals dat toen vaker gebeurde. De andere stukjes hebben als titel ‘trefpunt’, ‘zomer’ en  ‘winter’, Bij die stukjes staan heel veel foto’s, die in vergelijking met de huidige situatie ook een goed beeld geven van de veranderingen. De foto van de voorkant van het boek (van A. van Dijk) valt wat dat betreft nog mee. Daar zie je vooral de oudere kleding en de vele ouderwetse auto’s die voor en langs de Sassenpoort gaan. Los daarvan lijkt niet veel veranderd. Op veel andere foto’s in het boek staan zaken die er niet meer zijn of flink veranderd zijn.

Een interessant boek dus om door te nemen, vooral als je Zwolle een beetje kent. In een volgend verhaal zal ik nog wat meer citaten opnemen en van commentaar voorzien. Mogelijk scan ik dan ook nog wat foto’s.

Ik ben inmiddels 62 jaar oud. Een kleine elf jaar geleden heb ik een herseninfarct gehad, waardoor ik niet meer kon werken. In mei 2021 kreeg ik weer een herseninfarct met als gevolg dat mijn conditie flink achteruit is gegaan en mijn rechterbeen niet meer echt lange afstanden kan afleggen. Ik ben nog wel actief, met name bij de lokale omroep in Zwolle. Mijn hobby's zijn sport kijken (voetbal (PEC Zwolle), Amerikaans honkbal en Football (Seattle Mariners en Seattle Seahawks)), Karl May, de computer (vooral met de website bezig zijn), Zwolle en alles wat te maken heeft met Disney.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in